Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của hai xã Tân Mộc và Nam Dương (cũ). Việc sáp nhập chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình phát triển của địa phương, mở ra không gian phát triển mới, tạo tiền đề thuận lợi để khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có.
Sau sáp nhập, xã Nam Dương có tổng diện tích tự nhiên 67,19 km², gồm 17 thôn, với 3.964 hộ dân, 17.121 nhân khẩu (tính đến tháng 11 năm 2025). Trên địa bàn xã có 08 dân tộc anh em cùng sinh sống; trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 47,18% dân số. Cơ cấu dân cư đa dạng không chỉ làm giàu thêm bản sắc văn hóa địa phương mà còn là nguồn lực xã hội quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, nhân tố nền tảng cho sự ổn định và phát triển bền vững.
Tân Mộc và Nam Dương là những vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng. Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nhân dân hai xã chủ yếu sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp truyền thống trong điều kiện tự nhiên còn nhiều khó khăn. Dưới ách áp bức của chế độ phong kiến và thực dân, đời sống Nhân dân còn nhiều thiếu thốn; song tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và tình làng nghĩa xóm luôn được giữ gìn, bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Sau khi giành được chính quyền, cùng với Nhân dân cả nước, Nhân dân Tân Mộc và Nam Dương tích cực tham gia bảo vệ chính quyền cách mạng, đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Nhiều người con của quê hương đã lên đường nhập ngũ, tham gia lực lượng vũ trang, dân quân, du kích; hậu phương địa phương được xây dựng vững chắc, phong trào tăng gia sản xuất, nuôi quân, bảo đảm hậu cần được duy trì trong điều kiện hết sức gian khổ.
Sau ngày đất nước thống nhất, hai xã bước vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế trong bối cảnh còn nhiều khó khăn do hậu quả chiến tranh để lại. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, chính quyền các cấp, Nhân dân hai xã nêu cao tinh thần đoàn kết, từng bước ổn định đời sống, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển giáo dục, y tế và các lĩnh vực văn hóa - xã hội, tạo nền tảng cho quá trình phát triển lâu dài.
Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, từ năm 1986 đến trước khi sáp nhập, xã Tân Mộc và xã Nam Dương (cũ) từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa, lấy nông nghiệp làm nền tảng. Cây ăn quả, đặc biệt là vải thiều, được xác định là cây trồng chủ lực, góp phần quan trọng nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống Nhân dân. Các phong trào xây dựng nông thôn mới, phát triển kết cấu hạ tầng, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư được triển khai đồng bộ, đạt nhiều kết quả tích cực.
Việc sáp nhập hai xã Tân Mộc và Nam Dương thành xã Nam Dương mới không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn mang ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc. Đây là bước đi quan trọng nhằm tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trên nền tảng truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng được kế thừa, cùng với tiềm năng về đất đai, lao động và sự đồng thuận của Nhân dân, xã Nam Dương có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội theo hướng toàn diện, bền vững.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Nam Dương tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới tư duy, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Với quyết tâm chính trị cao và khát vọng vươn lên mạnh mẽ, xã Nam Dương phấn đấu xây dựng địa phương ngày càng phát triển, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển chung của tỉnh Bắc Ninh trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước./.
